Genel Kültür

Bamya Nasıl Ekilir?

Bamya meyvesinin anavatanı Afrika’dır. Tropik ve ılıman iklimi seven bamyanın el ayasına benzer yaprakları bulunur. Ayrıca dilimli ve tüylü yaprakları vardır. Çiçekleri sarıya çalan bamyanın meyveleri ise sarımsıdır. Meyvelerinde yapışkan bir salgı bulunan bu bitkinin tohumları küçüktür. Sertleşmeden toplanan bamya 5 ile 30 cm’ye kadar büyüyebilir. Ancak aşırı büyümüş olan bamyalar tüketilmemektedir.

Bamya Nerede Yetişir?

Türkiye’de en çok Akdeniz ve Ege bölgesinde yetişen bamya, tam olgunlaşmadan toplanabilir. Amasya bamyası genelde kurutulmuş olarak tüketilir. Ülkemizde bamya yetiştiriciliğinin en çok yapıldığı yerler Bornova, Amasya ve Balıkesir’dir.

Bamya Ekimi Nasıl Yapılır?

Bamyanın tohumları kalın kabukludur. Ayrıca 3 ile 5 mm çapında değişen boyutlarıyla dikkat çeken bamya tohumları kadife yeşili renge sahiptir. Tohumların kalın olmasından dolayı geç çimlenen bamyanın ekimi yapılmadan en az 1 gün önce tohumların ıslak bezde bekletilmesi gerekir. Çimlenmenin başarılı bir şekilde gerçekleşmesi için rutubet ve sıcaklığın yüksek olması şarttır. Dikim aşamasından sonra sulamanın fazla olması ya da çok yağış alması, tohumların çürümesine sebep olabilir. Fakat bamya tohumları düşük sıcaklıklarda yani 6 dereceye kadar dayanabilir. Yine de istenen verimin alınması için ekim döneminde hava sıcaklığının en çok 20 derece olması önerilir.

Bamya birçok toprak türünde yetişmektedir. Haliyle toprak seçici bir sebze olmadığı bilinir. Uzmanlar tınlı, kumlu ve geçirgen topraklarda daha rahat yetiştiğini vurgulamaktadır. Bamyanın veriminin düşmemesi için toprakta kaymak bağlama olmaması gerekir. Yani killi topraklarda bamya yetiştiriciliği yapılmamalıdır. Üreticiler genelde tohum ekimini ilkbaharda yapar.

Bamya ekimi yapılırken az miktarda tüplü fideler kullanılabilir. Alternatif olarak düz tarlaya direkt olarak da tohum ekimi gerçekleştirilebilir. İlkbahar aylarında önce toprak sürülür. Hava koşullarına bakılarak birkaç gün toprak güneşlendirilir. Daha sonra temel gübreleme yapılır. Ardından da bamya tohumları toprağa ekilir.

Bamya dikimi yapılırken, derine ekim tercih edilmemelidir. Bu durum çimlenmeyi geciktirir. Zamanla çimlenen tohumlar, seyreltme işleminden geçirilir ve çapa yapılır. Sulama işlemi ise salma sulama tekniğinden yararlanılarak yapılır.

Bamya Tohumunun Faydaları Nelerdir?

İlkbahar ve yaz aylarında yetiştirilen bamya tohumunun yararları oldukça fazladır. Öncelikle bamya lezzet bakımından da çok güzeldir. Ancak bamya tohumunun herkes tarafından tüketilmediği bilinir. Genelde Türkiye’de yemek tüketiminde tercih edilen bamya yerine kuru bamya tohumu da tercih edilmektedir.

Bamya tohumu tüketmek isteyenler ilk olarak kahve çekirdeği gibi tohumu kavurabilir. Daha sonra tüketerek bronşit gibi solunum yolu rahatsızlıkları için tercih edilebilir. Öte yandan bamya tohumu göğüs ağrıları ya da boğaz sertliği için de olumlu etkiler oluşturabilir. Tohum çekirdeklerinin ezilmesi ve su ile karıştırılmasından sonra tüketilebilir.

Bamya tohumu, mineral ve vitamin bakımından da zengindir. Kış aylarında tüketilmesi, bağışıklık sistemini güçlendirir. Lif oranı da yüksek olan bamya, vücuttaki liflerin kuvvetlenmesi için günde en az 2 defa tüketilebilir. Ek olarak bağırsak ve mide üzerinde de olumlu etkiler oluşturan bamya tohumu, bağırsakların emilimini kolaylaştırır. Bu sayede mide sindirimi de hızlanmış olur.

Bamya Çeşitleri

Amasya, Bornova, Balıkesir ve Sultani bamya olarak dört farklı çeşidi olan bamyanın gerekli iklim koşullarında yetiştirilmesi gerekir. Ayrıca kurutmalık, konservelik ya da yemeklik olarak hazırlanabilen bamyanın çeşidine göre özellikleri aşağıda paylaşılmıştır.

Sultani Bamya: Marmara ve Ege bölgesinde yetiştirilir. 5 köşelidir. Yumuşak bir yapıya sahip olan Sultani bamya genelde hazır konserve olarak tüketilir.

Balıkesir Bamya: Balıkesir’de yetişen ve halk arasında tombul bamya olarak da bilinen Balıkesir bamya, 6 köşelidir. Taze olarak pişirildiği gibi konserve olarak da hazırlanabilir.

Amasya Bamya: Tokat ve Amasya’da yetişen Amasya bamya, çiçek bamyası olarak bilinir.

Bornova Bamya: Ege bölgesinde yetiştirilen Bornova bamya, 5 köşelidir. Oldukça lezzetli olan Bornova bamya, sümüksü bir yapıya sahiptir.

Bamyanın Faydaları

Vücuttaki suyu emmeye yardımcı olan bamya aşırı safra ve kolesterole iyi gelmektedir. Ayrıca mide problemlerini önleyen bamya, kabızlık ve gaz gibi sorunların ortadan kaldırılmasında etkilidir. Günümüzde kilo vermek isteyenlerin rahatlıkla tüketebileceği bu sebzenin pişirildikten sonra besin değerlerini koruduğu bilinir. Maddeler halinde bamyanın faydaları şu şekilde sıralanmaktadır;

  • Saçlara hacim kazandırır. Bu faydayı sağlayabilmek için bamyaları kaynatıp soğuttuktan sonra limon ile beraber saçlarınıza sürebilirsiniz.
  • Kan şekeri düzeyini koruyan bamya, ince bağırsaktaki emilim sürecini düzenler.
  • Vücuttaki iyi bakterilerin yayılmasını sağlar.
  • Pürüzsüz bir cilt oluşumunu destekler.
  • Sivilceleri önleyebilir.
  • Tohum içeriğinde bulunan yüksek yağ, protein ve lifler sayesinde mide ağrılarını geçirir.
  • Astım için tüketilebilir.
  • Ülserleri iyileştirebilir.
  • Diyabeti önleyebilir.

Bamya tüketmeden önce yeteri kadar olgunlaşmış olanlarını tercih edebilirsiniz. Ayrıca küçük bamyalar daha lezzetli ve yumuşaktır. Son olarak bamyanın besin değerinin azalmaması için buzdolabında en çok 2 gün beklettikten sonra tüketmeye başlamanız önemlidir.

Yorum Yap

Yorum bırakmak için tıkla