Sağlık

Anafilaksi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Anafilaksi Nedir ?

  • Anafilaksi , hızlı bir şekilde ortaya çıkan ve tüm vücudu etkileyen, hayatı tehdit eden ciddi bir alerjik reaksiyondur. Bu reaksiyon nefes almada zorluk ve sonuçta ölüme yol açan şoklara yol açabilir.
  • En sık olarak, gıdalara, böcek sokmalarına veya ilaçlara (immünolojik nedenler) reaksiyonlar nedeniyle ciddi alerjik reaksiyonlar meydana gelir, ancak immünolojik olmayan nedenlerden dolayı da ortaya çıkabilir.
  • Anafilaktik reaksiyonun meydana gelmesi için geçmişte antijen adı verilen reaksiyona neden olan bir maddeye maruz kalmış olmanız gerekir. Buna “duyarlılaşma” denir.
    • Örneğin bir arı sokması ilk kez alerjik reaksiyona neden olmayabilir.
  • Başka bir arı sokması, anafilaksi veya anafilaktik şok olarak bilinen ani, ciddi bir alerjik reaksiyon oluşturabilir.
  • Bu reaksiyonlar genellikle maruziyetten saniyeler ila dakikalar içinde gerçekleşir. Bazen biraz daha gecikebilir.
  • Tepkisiz olarak geçmişte birçok kez maruz kaldığınız bir maddeye duyarlılık ve anafilaksi geliştirebilirsiniz ve çoğu zaman insanlar önceki maruziyeti hatırlamamaktadır.

Anafilaksinin (Şiddetli Alerjik Reaksiyonun) Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Anafilaktik reaksiyon, vücudun bağışıklık sistemine, bir “istilacı” veya yabancı madde olarak tanıdığı bir antijene aşırı tepki gösterdiğinde ortaya çıkar.

  • Vücudun beyaz kan hücreleri, bu antijene reaksiyon olarak antikor adı verilen maddeler üretir. Antikorlar kan dolaşımında dolaşır ve kendilerini vücuttaki belirli hücrelere bağlar.
    • Alerjik reaksiyonda, antikora immünoglobulin E veya IgE denir.
    • Antikorlar antijenle temas ettiğinde, “aracılar” adı verilen belirli kimyasalları üretmek için diğer hücrelere sinyal gönderirler. Histamin bir arabulucu örneğidir.
    • Bu aracıların vücudun organları ve dokuları üzerindeki etkileri reaksiyon semptomlarına neden olur.
  • Anafilaksiyi tetikleyen birçok madde vardır. Anafilaksi dahil alerjik reaksiyonların tetikleyicilerini şu şekilde sıralayabiliriz:
    • Reçeteli ve reçetesiz satılan ilaçlar
    • Sarı arılar, bombus arıları, bal arıları, eşek arısı, ateş karıncaları gibi sokan böceklerin zehiri  
    • Gıdalar, özellikle yüksek proteinli gıdalar – En yaygın olarak, kabuklu deniz ürünleri, balık, fındık, meyve, buğday, süt, yumurta, soya ürünleri
    • Sülfit gibi gıda katkı maddeleri
    • Kan veya kan ürünlerinin transfüzyonu
    • Lateks (doğal kauçuk) gibi çok sayıda başka maddeler
    • Radyolojik prosedürler veya testler sırasında kullanılan boyalar ve kontrast maddeler
  • Bazen reaksiyonun tetikleyicisi açıktır – bir arı sokması veya yeni bir reçeteli ilaç gibi. Bununla birlikte, çoğu zaman tetikleyici bilinmemektedir.
  • Astım , egzama veya saman nezlesi gibi daha küçük rahatsızlıklara sahip olanlarda anafilaktik reaksiyon olması daha olasıdır.

Anafilaksi Reaksiyonun Belirtileri Nelerdir ?

  • Anafilaksi belirtileri değişebilir. Bazı insanlarda reaksiyon çok yavaş başlar, ancak çoğu semptomlar hızla ve aniden ortaya çıkar.
  • En şiddetli ve hayatı tehdit eden semptomlar nefes darlığı ve bilinç kaybıdır.
    • Nefes almada zorluk, solunum yollarında şişme – Çok nadir durumlarda, nefes tamamen durabilir.
    • Bilinç kaybı, “şok” adı verilen tehlikeli derecede düşük kan basıncından kaynaklanır.
    • En ciddi vakalarda, kalp pompalamayı tamamen durdurabilir.
    • Bu tarz olaylarda anafilaksi ölümle sonuçlanabilir.
  • Bazı semptomlar yaşamı tehdit ederken, diğerleri sadece rahatsızlık verir. Genel olarak bir reaksiyonun, anafilaksi olarak kabul edilmesi cilt ve kalp gibi en az iki farklı vücut sistemini etkilemesi lazımdır.
    • Cilt : Çoğu anafilaktik reaksiyon cildi etkiler.
      • Kurdeşen – şiddetli kaşıntıya neden olabilir
      • Genelleştirilmiş eritem (kızarıklık)
      • Yüz, göz kapakları, dudaklar, dil, boğaz, eller ve ayaklarda şişme
      • Anjio ödem
    • Solunum : Soluk borusu çevredeki dokuların şişmesi hava yollarını daraltır.
      • Nefes almada zorluk, hırıltılı solunum, göğüs sıkışması
      • Öksürük, ses kısıklığı
      • Burun tıkanıklığı, hapşırma
    • Kardiyovasküler : Kan basıncı tehlikeli derecede düşük seviyelere düşebilir.
      • Hızlı veya düzensiz kalp atışı
      • Baş dönmesi, baygınlık
      • Bilinç kaybı, düşme
    • Genel
      • Karıncalanma veya sıcaklık hissi – Genellikle ilk belirti budur
      • Yutma güçlüğü
      • Bulantı, kusma
      • İshal, karın krampları, şişkinlik
      • Kaygı, korku, öleceğinizi hissetmek
      • Duygularda karışıklık

Ne Zaman Doktora Gidilmelidir?

Birisi anafilaktik reaksiyon belirtileri yaşarsa hızlı hareket edin. Gerçek anafilaksi tıbbi bir acil durumdur ve kişinin yakından izlenebileceği ve hayat kurtaran tedavi verilebileceği bir hastanenin acil servisinde acil tedavi gerektirir.

  • Alerjik reaksiyonun ne kadar şiddetli olacağını tahmin etmek imkansızdır. Anafilaksi belirtileri gösteren herhangi bir kişi vakit kaybedilmeden bir hastanenin acil servisine nakledilmelidir.
  • Şişme, özellikle ağız veya boğaz dahil olmak üzere hızla gelişirse ve nefes almakta zorluk çekiyorsanız, baş dönmesi veya baygınlık hissediyorsanız, hemen 112 yi araryın.

Anafilaksi için Evde Çözümler Var mı?

Ciddi reaksiyonları tedavi etmeye veya evde “beklemeye” çalışmayın. Hemen en yakın acil servise gidin veya ambulans çağırın.

Ambulansı beklerken sakin kalmaya çalışın.

  • Reaksiyonun nedenini belirleyebiliyorsanız, daha fazla maruz kalmayı önleyin.
  • Zorlanmadan yutabiliyorsanız, bir antihistamin (bir ila iki tablet veya difenhidramin [Benadryl] kapsülü ) alın.
  • Hırıltılı nefes alıp veriyorsanız veya nefes almakta zorlanıyorsanız, varsa albuterol ( Proventil ) gibi inhale bir bronkodilatör kullanın. Bu inhale ilaçlar hava yolunu genişletir.
  • Başınız dönüyorsa veya baygın hissediyorsanız, uzanın ve beyninize kan akışına yardımcı olmak için bacaklarınızı başınızdan daha yükseğe kaldırın.
  • Size bir epinefrin kiti (EpiPen) verildiyse, talimat verildiği gibi kendinize enjekte edin veya başka birinden enjeksiyon yapmasını isyetin. Kit, anafilaksinin en ciddi semptomlarını hızla tersine çeviren reçeteli bir ilaç olan önceden ölçülmüş bir epinefrin dozu sağlar.

Mümkünse, siz veya arkadaşlarınız, tıbbi personele hangi ilaçları aldığınızı ve alerji geçmişinizi anlatmaya hazır olmalıdır.

Şiddetli Alerjik Reaksiyon için Tıbbi Tedaviler Nelerdir ?

Acil serviste ilk öncelik hava yolunu korumak (nefes almak) ve tansiyonu korumaktır.

Acil durum ekibi hava yolunuzun açık olduğundan ve yeterli oksijen aldığınızdan emin olacaktır.

  • Oksijen tüplerden buruna veya yüz maskesi ile hem ağıza hem buruna oksijen verilebilir.
  • Ciddi solunum sıkıntısında mekanik ventilasyon gerekebilir. Bu durumda, hava yolunu açık tutmak için ağız yoluyla hava kanallarına bir tüp yerleştirilir. Tüp bir ventilatöre bağlanır (doğrudan akciğere oksijen sağlar).
  • Şişliğin ağızdan bir hava yolunun yerleştirilmesini engellediği nadir durumlarda, hava yolunu açmak için bir ameliyat yapılır (trakeostomi).

Kan basıncı tehlikeli derecede düşükse, kan basıncını artırmak için ilaç verilecektir.

  • Bir intravenöz (IV) kateter yerleştirilecektir.
  • Bu, kan basıncını arttırmaya yardımcı olmak için salin çözeltisi vermek için kullanılır.
  • IV hattı, reaksiyonla mücadele için ilaç vermenin yanı sıra kan basıncını stabilize etmek için ilaçlar vermek için de kullanılabilir.

Daha fazla izleme ve tedavi için hastaneye yatmanız gerekebilir.

Şiddetli Alerjik Reaksiyon Takibi

Genellikle reaksiyonun başlamasından sonra en az altı saat gözlemlenirsiniz. Bazen, bir reaksiyon birkaç saat içinde iyileşir ve sonra tekrarlar ve hatta kötüleşir. Bazen reaksiyonun şiddeti hastaneye yatmayı gerektirebilir.

Hastanenin acil servisinden ayrıldıktan sonra derhal size verilen ilacı almalısınız. Başka bir reaksiyonu önlemek veya şiddetini azaltmak için bunları her zaman yanınızda taşımalısınız.

  • İlk reaksiyona neden olan antijene maruz kalmanız durumunda epinefrin otoenjektör (EpiPen olarak bilinir) her zaman yanınızda bulundurulmalıdır.
  • Otomatik enjektör, kullanımı kolay bir şırıngada önceden ölçülmüş bir epinefrin dozu içerir. Bir maruziyet meydana gelir gelmez, derhal epinefrini uyluk kasınıza enjekte edersiniz. Bu son derece etkilidir.
  • Anafilaktik reaksiyon yaşayan herkes, doktorunuza danıştıktan sonra bu otoenjektörlerden birini taşımalıdır.
  • Epinefrin ile tedavi etseniz bile, derhal tıbbi yardım gereklidir.

Şiddetli Alerjik Reaksiyonu Önlemek Mümkün mü?

Tetikleyici madde ( alerjen ) ile temastan kesinlikle kaçının.

  • Tetikleyici bir gıda ise, gıda etiketlerini dikkatlice okumayı öğrenmelisiniz. Restoranlarda yiyecek siparişi verirken veya arkadaşlarınızın evlerinde yemek yerken, malzemeler hakkında bilgi isteyin. Tetikleyicileri içerebilecek bileşenlerin farkında olun. Malzemelerini teyit edemiyorsanız yiyecek yemekten kaçının. Tepkileriniz şiddetli ise, tetikleyici yiyeceğin alerjiniz olan bir yiyecekle aynı alanda işlenmediğinden emin olmak için üreticiye başvurun.
  • Tetikleyici bir ilaçsa, tüm sağlık uzmanlarını reaksiyon hakkında bilgilendirin.  Alerjiyi tanımlayan bir etiket (kolye veya bilezik) kullanın. Tüm tıbbi kayıtlarınızın bu alerjiyi içerecek şekilde güncellendiğinden emin olun.
  • Böcek sokmalarını önlemek daha zordur. Dışarıda uzun kollu giysiler giyin. Isırgan böcekleri çeken parlak renkler ve parfümlerden kaçının. Açıkta bulunan alkolsüz içecekler gibi şekerli içeceklere dikkatli olun.