Zilyetlik Nedir?

Doğuş Elden
Zilyetlik Nedir?

Eşya hukukunun en önemli konularından biri olan zilyetlik: bir şeyin üzerinde fiilen tasarruf sahibi olma anlamına gelir. Bu tanımı daha da açacak olarsak eğer, bir şey üzerinde fiili hakimiyet yada bir eşyayı fiili hakimiyet sınırları içinde bulundurmakta diyebiliriz.

Zilyetliğin unsurlarını ise şöyle tanımlayabiliriz; Bir eşya üzerinde zilyetlikten bahsedebilmemiz için öncelikle "fiili hakimiyet" ve sonrasında da "zilyetlik iradesi"nin bulunması gerekmektedir. Zilyetlik kendi içerisinde çeşitli türlere ayrılmaktadır. Asıl Zilyetlik-Feri Zilyetlik, Vasıtasız Zilyetlik-Vasıtalı Zilyetlik, Tek Zilyetlik-Birlikte Zilyetlik, Eşya Zilyetliği-Hak Zilyetliği ve son olarak da Zilyet Yardımcılığı olarak bu çeşitleri ifade edebiliriz.

Zilyetliğin kazanılması da iki yolla gerçekleşmektedir. Bu iki yoldan birincisi, Aslen kazanma yoludur. Bir eşyanın zilyetliğinin bir başka kişiye devren veya naklen değil, doğrudan kazanan şahsın tek taraflı bir fiili sonucu elde edilmesidir. İşte buna aslen kazanma denir. İkinci yol ise; devren kazanma yoludur. Bir eşya üzerinde hali hazırda bulunan zilyetliğin, zilyedin isteği doğrultusunda bir başkasına geçmesi, nakledilmesine devren kazanma denir. Bu işleme zilyetliğin devri yada zilyetliğin nakli denir. İki şekilde gerçekleşir. Teslimle kazanma ve teslimsiz kazanmadır. Zilyetliğin korunması içinde belirlenen üç yol vardır. Bunlardan birincisi, savunma hakkıdır. Bir diğeri ise zilyetlik davalarıdır. Sonuncusu ise, zilyetliğin idari yoldan korunmasıdır.

Zilyetliğin kaybedilmesi ise, eşya üstündeki fiili hakimiyeti icra etme imkanının sürekli olarak ortadan kalkmış olması demektir.