Yüzey Balıkları Hangileridir?

Ergin Özcan

Yüzey Balıkları Hangileridir?

Yenilebilen balıklar arasında yer alan yüzey balıkları, denizlerde 100 metreye kadar yaşayabilen balık türlerindendir. Genelde sürü halinde yaşamakla birlikte göçmenlik yapmasıyla bilinir. Yüzey balıklarının başlıcaları; hamsi, istavrit, uskumru, palamut olmak üzere dörde ayrılır.

Denizin ortalama 100 metre üzerinde yaşayan yüzey balıkları tüketime uygun ve sağlıklıdır. 

Hamsi: Karadeniz denince ilk akla gelen "hamsi", Karadeniz ve Marmara'da bulunur. Yöre halkıyla özdeşleşen ve yöre halkının başlıca geçim kaynağı olan hamsi, sabahları 30-40 metre derinlerde yüzerken gece saatlerinde yüzeylere çıkar. Ocak ve mart aylarında sahil yerlerine beslenmek amacıyla giderler. 

Hamsinin vücudu iğ biçiminde ve yassı halindedir. Alt dudağı bulunmamakla beraber ortalama 5 yıl yaşar. Hamsiler, Azak ve Karadeniz hamsisi olmak üzere ikiye ayrılır. Azak hamsileri Karadeniz ile bağlantılı olan Azak Denizi'nde üreme faaliyetini gerçekleştirirken, Karadeniz hamsileri ise Kuzeybatı Karadeniz'de üreme faaliyetlerini gerçekleştirir.

İstavrit: Ülkemizdeki her denizde bulunabilen bu istavritler, İstanbul Boğazı'nda olta takanlar tarafından baya tanınan bir balık türüdür. İçeriğindeki önemli bileşenler nedeniyle diyetisyenler tarafından tavsiye edilir. Buna karşın içerdiği cıva nedeniyle hamilelere ve emziren annelere önerilmiyor. 

İstavritin vücudu yanlarda hafifçe uzun ve yassıdır. Sırtı kahverengi veya gri olan istavritin boyu, Marmara'da 15 ile 20 cm, Ege'de 30 cm, Karadeniz'de ise 50 cm'de bulunabiliyor. 

Uskumru: Ülkemizde Karadeniz ve Marmara başta olmak üzere bütün sularda bulunan Uskumru, balık denince akla gelen ilk türlerden biridir. 

Genelde Marmara ve Karadeniz'de avlanabilen bu balık türü, Ege'de pek fazla avlanma olmadığından 60 cm'lere kadar varabilir. Şubat ile nisan aylarında Marmara kıyılarında üreme yapmakla birlikte vücudunda açık veya koyu yeşilin yanı sıra mavi çizgiler de bulunur. İğ şeklinde bir vücuda sahip olan uskumruların yumuşak ışınlı yüzgeçleri bulunur.

Palamut: Ülkemizdeki bütün denizlerde görülen palamut, fiziki yapısıyla beğenilen ve yüksek hızlı yapıya sahip olmasıyla bilinir. Son yıllarda sayılarının azalmasıyla bilinen palamut, göçlerini uzun zamanlarda ve mevsimsel olarak yapar.

Palamutların boyları bir metreye yaklaşmakla birlikte boylarına göre palamut volozunda başlayıp sırasıyla kestane palamudu, çingene palamudu, palamut, zindandelen, torik ve piçutaya kadar uzanıyor. Vücudunda pul bulunmazken torpili andıran bir görüntüsü vardır.