Yonca Nasıl Bir Bitkidir?

Ali Sökmen
Yonca Nasıl Bir Bitkidir?

Değişik çevre koşullarına uyum sağlayabilen yonca, uzun ömürlü çok yıllık bir yem bitkisidir. Yonca çeşitleri içerisinde Türkiye'de en çok üretilen türü 'medicago sativa’dır. Özellikle de Orta Anadolu bölgesinde sulu topraklarda yoğun bir şekilde yetiştirilir. İçeriğinde yer alan protein değeri sayesinde hayvancılık sektöründe en çok kullanılan yem besinidir. 

Türkiye'de yüksek dağlardan deniz seviyesine kadar hemen hemen her yerde çok rahat bir şekilde yetişen, yıllık ömrü çok uzun (50 yıl) olan bitkidir. Yonca bitkisinin ekimi verimlilik açısından 3'er yıl arayla yapılması önerilir. Bölgesel farklılık gösterse de sulamaya bağlı olarak yılda 10 kesime kadar biçim yapılabilir. Örneğin; Orta Anadolu Bölgesi'nde yılda 5 kez, Güneydoğu Anadolu'da ise 10 kez biçim yapılır.

Yonca bitkisi kışları sert geçen yerlerde ilkbahar zamanı, ılıman bölgelerde ise sonbahar aylarında olarak iki farklı dönemde ekilir. Yonca ekimi, tohumun ve gübrenin aynı anda verildiği kombine mibzerle ekilir. Ekim için en uygun yöntem sıraya ekimdir. Tarlaya ekimi tamamlandıktan hemen sonrasında sulama yapılmalıdır. Ne kadar susuzluğa dayanıklıda olsa bitkinin büyümesi için sulamaya özen gösterilmelidir.

Su ihtiyacı, pratik olarak yaprakların koyu mavimsi, yeşil renk almasıyla belli olur. Aksi takdirde bu yapraklar hafifçe pörsür ve alttaki yapraklar sararmaya başlar. Yonca tarlaları yağmurlama sistemleriyle sulanabilir. Haftada 2-3 kez sulanması gerekir. Bir ay içerisinde de ilk yaprak kesim zamanı gelir. Yoncalar 20 cm'e ulaştığında kırpma olarak adlandırılan işlem yapılır. Bu kesme işlemi de yoncanın daha sağlıklı gelişimi açısından önemli bir süreçtir.

Kesmeyle beraber toprağın verimliliği açısından yılda 2 kez çapalama yapılır. Böylece toprak yabancı otlardan ayıklanır. Yonca hasadında bitkinin boyu 10 cm'e geldiğinde biçim yapılmalıdır. Hayvansal yem olarak kullanılacağından depolarda bekletilirken balyalayarak saklanır. Ayrıca yem olarak verilmeden önce güneşte  bir gün boyunca soldurulması gereklidir. Böylece hayvanlarda şişkinlik hissi yaratmayacaktır.