Somon Nasıl Bir Balıktır?

Dilek Yurdakul

Somon Nasıl Bir Balıktır?

Salmonidae ailesinden gelen somon, çok sayıda cinse sahiptir. Lezzetli bir eti olan somonun ticari değeri de yüksektir. Genellikle çiftlik üretimi ile yetiştirilir. İçerdiği Omega 3 yağ asitleri ile en faydalı balık türlerinden biridir. 

Somon Çeşitleri

Aynı aileden gelen çok sayıda türe sahip olan somon balığının başlıca türleri Atlantik ve Pasifik somon balıklarıdır. Atlantik somonlarının boyu 1,5 metre, ağırlığı ise 45 kiloya kadar ulaşabilir. En yoğun çiftlik üretimi yapılan somon türüdür.

Pasifik somon balığı ise sadece Amerika’nın kuzey bölgesinde yaşayan bir somon cinsidir. Yaklaşık 6 farklı türü bulunur. Doku, renk ve yağ oranları her türde farklılık gösterir. Pembe, köpek, gümüş, kızıl, kral ve Japon somon balığı başlıca pasifik somonu türleridir.

Genel Özellikleri

Somon balıkları tatlı ve tuzlu suda yaşayabilen balıklardır. Tatlı suda doğduktan sonra açık denizlere göç ederler ve yumurtalama zamanı geldiğinde tekrar doğdukları tatlı sulara geri dönerler. Bir somon balığı yaşam süresi içerisinde binlerce kilometre yol yapar. Göç yolculukları ve zorlu engelleri aşma yetenekleri ile somonlar birçok belgesele konu olmuştur.

Ortalama 4 ay kuluçka dönemi olan yavru somonlar, kuluçkadan çıktıktan sonra ortalama 1 yıl tatlı suda kalır. 1 yıllık gelişim döneminden sonra akarsudan okyanusa doğru yolculuğu başlar. Ancak bu süre çeşitli somon türlerine göre farklılık gösterir. Bazı türler kuluçkadan çıkar çıkmaz okyanusa ulaşmaya çalışırken bazı türler ise 2-3 yıllık gelişim süresinin tamamlanmasını bekler. Okyanusta 1 ile 5 yıl kalarak erişkin hale gelen dişi ve erkek somonlar, nesillerini devam ettirebilmesi ve doğdukları sulara geri dönebilmesi için binlerce kilometrelik mesafeyi kat eder.

Yetişme ve Avlanma Alanları

Doğal ortamda yetişen somon balıkları uzun yıllar boyunca kuzey ülkelerinin önemli besin kaynaklarından biri olmuştur. Ancak aşırı avlanma ve somon türlerinin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalınması çiftlik üretimini de beraberinde getirmiştir. 1970’lerden itibaren başta Norveç, Şili ve İskoçya gibi ülkelerde çiftlik somonu üretimi büyük bir artış göstermiştir.

Türkiye'deki deniz suyu sıcaklığı somon gelişimi için uygun olmadığından somon balığı ithal edilen balık türlerinden biridir. Türkiye'de Norveç ve Karadeniz somonu olarak 2 türü bulunur. Norveç’ten ithal edilen somonlar Atlantik somonu olup çiftliklerde üretilir. Karadeniz somonu olarak bilinen somon ise Salmonidae ailesine mensup bir tür alabalıktır.

Besin Değeri

Somon balıklarının besin değeri türüne göre farklılık gösterir. Genel olarak Omega 3 yağ asitleri bakımından zengin bir balık türüdür. Sindirilebilir proteinler (amino asitlerin) ve Omega 3 gibi trigliseritler, D, A ve B vitaminleri, selenyum, çinko, fosfor, kalsiyum ve demir gibi mineralleri içerir.