Kümülatif Gelir Vergisi Nedir?

Emine Göksu
Kümülatif Gelir Vergisi Nedir?

Gelir vergisi çalışanların kazandıkları üzerinden devlete yaptıkları zorunlu bir ödemedir. Bu vergi kazanca göre belirlenir. Kümülatif gelir vergisi gelir vergisinin bir çeşidi olmasına karşın hesaplama yöntemi daha farklıdır. Kullanılan hesaplama yönteminden dolayı kümülatif gelir vergisi kazancın azalması durumunda dahi artar.

Kümülatif gelir vergisi en genel anlamı ile toplanarak gelen gelir vergisidir. Yıllık bazda hesaplanır. Her yılın ilk ayında sıfırlanmış olarak yeniden hesaplama işlemi yapılır. Yılın ilk ayında alınan maaştan ödenen kümülatif gelir vergisi ile yılın son ayında alınan maaştan ödenen gelir vergisi birbirinden farklıdır. Çoğu zaman yıl sonuna doğru maaşlarda büyük miktarda düşüş yaşanabilir.

Kümülatif gelir vergisini örnekle anlatmak gerekirse:

  • Devlet tarafından belirlenmiş vergi dilimleri söz konusudur. Örneğin 12.000 lira kazanca kadar devlet %15 oranında vergi kesintisi yaparken 12.000-29.000 lira arasındaki kazançlar için %20 oranında vergi uygular.
  • Kişinin maaşının 2.000 lira olduğu varsayılırsa bu kişi Ocak ayında 2.000 lira maaş aldığında %15 vergi oranı üzerinden 300 lira kümülatif gelir vergisi öder.
  • Kişi Şubat ayında 2.000 lira daha maaş aldığında devlet bu defa vergi hesaplamasını Şubat ayı maaşına göre yapmaz. Bu durumda devlet kişinin iki aylık toplam maaşına bakar ve gelir dilimini kontrol eder. Örnekteki kişinin iki aylık toplam maaşı vergi diliminin değişmesine neden olmadığı için kişinin Şubat ayındaki kümülatif gelir vergisi tutarı da 300 lira olacaktır.
  • Yukarıda bahsi geçen vergi hesaplama yöntemi kişinin toplam kazancı vergi diliminin değişmesine neden olana dek aynı şekilde hesaplanır. Bahsi geçen örnekteki kişinin vergi dilimi Temmuz ayında değişecektir.
  • Temmuz ayına gelindiğinde kişinin aldığı maaş ile birlikte yılın başından beri olan toplam geliri 14.000 lira olacaktır. Bu durumda kişinin vergi dilimi bir üst orana dahil olmaz. Bu durumda devlet kişinin maaşından %20 oranında kümülatif gelir vergisi kesintisi yapar.

Kümülatif gelir vergisinde kişilerin aylık kazançlarına değil yılın başından o güne kadar edindikleri toplam kazanca bakılır. Elde edilen kazanç vergi dilimini değiştirecek miktarda ise gelirin bir üst vergi dilimine dahil olan kısmına o vergi diliminin oranı uygulanır. 

Kümülatif gelir vergisi hesaplanma şeklinden dolayı çalışanların kazançlarının yıl sonuna doğru göreceli olarak azalmasına neden olur.