Kümülatif Gelir Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Emine Göksu
Kümülatif Gelir Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Toplanarak gelen anlamını taşıyan kümülatif, gelir vergisi söz konusu olduğunda elde edilen kazancın toplanarak vergilendirilmesi anlamına gelir. Kümülatif gelir vergisi, zaman içerisinde artış gösteren bir vergi türüdür. Yıllık bazda hesaplanır. Her yılın başında sıfırlanır.

Kümülatif gelir vergisi hesaplamasında ana kriter vergi dilimleridir. Kişilerin elde ettikleri toplam gelirden dahil oldukları vergi diliminin oranına göre vergi alınır. Toplam kazancın artması ile vergi dilimi, dolayısıyla da vergi oranı yükselir. Türkiye'de geçerli İş Kanunu'na göre vergi dilimleri şu şekildedir:

  • 12.000 liraya kadar olan kazanç için %15
  • 12.001 lira ile 29.000 lira arasındaki kazanç için %20
  • 29.001 lira ile 106.000 lira arasındaki kazanç için %27
  • 106.001 lira ve üzeri kazanç için %35

Kümülatif gelir vergisi, kişinin kazancı yukarıdaki vergi dilimlerinden hangisine tekabül ediyorsa o dilim için geçerli olan orana göre hesaplanır. Hesaplama işleminde en alt basamaktan başlanır. Örneklendirmek gerekirse;

  • Kişinin gelirinin 150.000 lira olduğunu varsayalım. Bu durumda kişinin gelirinin ilk 12.000 lirası için %15 oranında vergi uygulanacaktır ve 1.800 lira vergi alınacaktır.
  • İkinci vergi dilimine tekabül eden 17.000 lira için alınacak vergi 3.400 lira olacaktır.
  • Üçüncü vergi dilimine tekabül eden 77.000 lira için 20.790 lira vergi alınacaktır.
  • Geri kalan 44.000 lira için ise dördüncü vergi dilimi oranı uygulanacak ve 15.400 lira vergi alınacaktır.

Örnekten de anlaşılacağı üzere, kümülatif gelir vergisi hesaplaması yapılırken kişinin toplam gelirinin dahil olduğu gelir vergisinin basamağında yer alan oran bütün kazanca uygulanmaz. İlk dilimden başlayarak kazancın tamamına adım adım vergilendirme yapılır. 

  • Eğer kişinin kazancı 17.000 lira ise, ilk 12.000 lira için %15 vergi uygulanır. Kalan 5.000 lira içinse %20 vergi uygulanır.

Kümülatif gelir vergisi hesaplamasında bahsi geçen toplam kazanç ise kişinin yılın ilk ayından itibaren elde ettiği kazançtır. Örnekle anlatmak gerekirse;

  • Kişinin aylık kazancının sabit ve 5.000 lira olduğunu varsayalım. Buna göre kişinin vergi dilimi yılın ilk ayında ilk basamak olacaktır ve 750 lira vergi ödemesi olacaktır.
  • İkinci aya gelindiğinde kişinin yılın başından itibaren edindiği kazanç 10.000 lira olacaktır. Ancak bu miktarda ilk basamakta yer aldığı için kişi ikinci aydaki kazancından da 750 lira vergi ödeyecektir.
  • Üçüncü aya geldiğinde ise toplam kazanç15.000 lira olacak ve vergi basamağı yükselecektir. Bu durumda kişinin 5.000 liralık maaşından ikinci vergi dilimi basamağına göre vergi alınacaktır ve 1000 lira vergi alınacaktır.

Kümülatif gelir vergisinin gelir vergisinden en temel farklılığı da yukarıdaki örnekte anlatılan kazancın toplanarak vergilendirilmesi işlemidir.