Köpeklerin Eğitiminde Nelere Dikkat Edilir?

Solmaz Özlem Köse Köpeklerin Eğitiminde Nelere Dikkat Edilir?

Yüzyıllardır insanlarla yakın ilişkiler içerisinde bulunan köpekler, doğası gereği sürü halinde yaşayan ve liderleri doğrultusunda hareket eden canlılardır. Bu bakımdan köpeklerde eğitimin kalıcı ve tam uygulanabilir olması için baskın bir karakter sergilemek önemlidir. Aksi durumda köpekler, yaşadıkları ortamda kendilerini sürünün lideri varsayarlar.

Köpeklerin eğitiminde tutarlılık önemlidir. Yapması istenilmeyen davranışlarda köpeğe hayır komutunu sürekli uygulamak gerekir. Kimi zaman yapmak istemediği davranışlara göz yummak köpekte çelişkilere neden olacağı için eğitimde ciddi sorunlar ortaya çıkarabilir. Ayrıca aile içindeki farklı kişilerin köpeğe eğitim amaçlı müdahale etmeleri köpekte karmaşaya sebep olacağı için eğitimi sekteye uğratır.

Köpek Eğitiminde Alfa Karakteri Belirleme

Köpek eğitiminde alfa karakteri belirleyebilecek en önemli unsur, köpeğin yemeğine müdahale edebilmektir. Bu bakımdan sürü içerisinde alfa karakterli köpeğin ilk olarak yemeğini yemesine bağlı olarak köpek sahiplerinin önce kendi yemeklerini yemeleri ardından köpeklerine yemeklerini vermeleri gerekir. Aynı şekilde alfa karakterler sürünün en önünde gitmesi bakımından herhangi bir ortama girerken ya da çıkarken köpekten önce sahiplerinin adımını atmaları önemlidir. Aksi durumun yaşandığı durumlarda köpek kendisini alfa karakterde değerlendirdiği için köpeğin kontrolünü sağlamak zorlaşır.

Köpekte eğitimin en önemli noktalarından biri köpeğin davranışını sergilediği anda tepki verir. Aksi durumda köpek davranışlarını yorumlayamaz ve ne için cezalandırıldığını ya da ödüllendirildiğini anlayamazsa ciddi çelişkiler yaşabilir. Bu durum köpek davranışında ödüllendirilecek davranışlar uzaklaşmasına ya da cezalandırılacak davranışları edinmesine yol açabilir.

Tasma Eğitimi

Köpeklerin sahibiyle birlikte uyum içerisinde yürüyebilmesi için küçük yaşlarda tasma eğitimi verilmesi önemlidir. Köpek sahibinin sol tarafında yer almakla birlikte ilk adımda sol ayak hareket ettirerek yönlendirmek eğitimin önemli bir ayrıntısıdır. Bunun yanında tasmanın iki aşamalı şekilde kontrol edilmesi için iki el ile tutulması önemlidir.

İlk aşamada yürüyüşü yönlendirmek ikinci aşamada ise hafif bir çekme ile herhangi bir sorun olduğunda köpeği uyarmak amaçlı tasmayı kullanmak gerekir. Ancak tasmanın gergin olduğu durumlarda köpeğin engelle karşılaşması köpeği daha atılgan yapacağı için belli seviyelerde bir gevşeklik bırakarak köpeğe özgürlük alanı tanınmalıdır. Ayrıca bu durum köpeği çekme hareketi ile uyarmak açısından da önemlidir.

Temel Komutlar

Köpeğin eğitimi açısından 'hayır' komutu başta olmak üzere 'gel, otur, yat, bekle' gibi komutlar ev ortamında ve sosyal ortamlarda da sıkıntı yaşamamak için önemlidir. Bu tür komutları öğretirken ödül mekanizması temel işlev görürken klasik koşullandırmadan da faydalanılabilir. Köpeğin istenen hareketi yapması durumunda klik sesi kullanılarak ödüllendirmek eğitimde pekiştirici rol oynar. Köpeklerde temel komutlar el hareketlerini takip etmesi doğrultusunda öğretilir.

Başlangıçta ödül maması ile el hareketlerine dikkat çekerek yönlendirilme yapılan eğitimlerde köpek istenileni yaptığı anda komutu söylemek ve ardından ödüllendirmek zaman içerisinde komutu duyduğunda harekete yönlenmesine yol açar. Otur komutunda eller aşağıdan yukarıya doğru köpeğin görme alanında başını yukarıya yöneltmek şeklinde hareket eder. Yat komutu ise aşağıya doğru yönlendirilen ellerin köpekten uzaklaşması şeklindedir. Eli uzaklaştırırken amaç, köpeğin eldeki yeme uzanırken yatmasını sağlamaktır. 

Tuvalet Eğitimi

Köpeklerde tuvalet eğitimi küçük yaşlarda alışkanlık haline gelmesi gereken konulardandır. Köpeğin dışarıya çıkmaya başlaması ile birlikte ev ortamında tuvalet yeri olarak gösterilen alan kaldırılır. Aksi durumda köpekler dışarıda tuvaletlerini yapmaya alışsalar bile evde tuvalet alanını kullanacakları için eğitimleri tamamlanamaz.

Tuvalet eğitiminde diğer bir nokta ise köpeği dışarıda tuvaletini yapmaya alıştırmaktır. İlk başlarda zorlanan ve yapmamak için direnen köpek zaman içerisinde kokulara tepki vererek tuvaletini yapar. Ancak kimi köpek sahipleri için bu durum uzun gezmeleri kapsayabilecek bir süreç olabilir. Köpeğin tuvalet kokularına daha kolay ulaşabilmeleri daha çok çimlik alanlarda gezdirmekle birlikte tuvaletini yapar yapmaz ödüllendirmek önemlidir. Ayrıca tuvalet eğitiminde dikkat edilecek diğer nokta tuvaletini yapar yapmaz dışarı gezmelerine son vermemektir. 

Cezalandırma

Köpek eğitiminde en önemli noktalardan biri cezalandırmadır. Köpeğin davranışlarını pekiştirmek amaçlı verilen ödül yanında cezalandırmada uygulanan taktikler de eğitimin temel noktasını oluşturur.

Cezalandırmada dikkat edilecek nokta köpeği şiddetten uzak tutmaktır. Köpeğin yapılması istenilmeyen davranışlarda cezalandırma yöntemi olarak gazete kağıdı, terlik ile vurma ya da karanlık odaya kapatmak gibi cezalandırmalar eğitimde ciddi sektelere yol açacak yöntemlerdir. Bu gibi davranışlar sonucunda köpek, vurma aracı olarak kullanılan eşyaları normal ortamlarda görmesi durumunda bile saldırganlaşır. Bunun yerine özellikle küçük köpeklerin eğitiminde anne köpeğin yaptığı gibi ensesinden tutarak uyarmak ya da kararlı bir ses ile 'hayır' komutunu vererek dikkate almadığı durumlarda hassas olan burunlarına işaret parmağı ile hafifçe dokunmak etkili çözüm yoludur.