Klasik Gitar Çalarken Hangi Teknikler Kullanılır?

Solmaz Özlem Köse Klasik Gitar Çalarken Hangi Teknikler Kullanılır?

İspanyol gitar olarak da isimlendirilen klasik gitar, çalma tekniği bakımından belli bir alt yapıya sahip olmak için gitar türleri arasında önemli bir yere sahiptir. Sağ el ve sol el olmak üzere klasik gitarda kullanılan birçok teknik söz konusudur. Genel olarak klasik gitar performansında oturarak gitar sol ayak üzerine yerleştirilir. Sağ elin kullanımında başparmak tellere yukarıdan aşağıya, diğer parmaklar ise aşağıdan yukarıya doğru vurur. Serçe parmak ise Flamenko tekniği dışında tellere vurmak yerine yüzük parmağının hareketini kolaylaştırmak için kullanılır.

Klasik Gitarda Sağ El Teknikleri

Tüm gitar öğretimlerinde sağ el parmaklarını belirtmek için kullanılan özel bir gösterim söz konusudur. İspanyolca parmak isimlerinin baş harfini kapsayan bu gösterime göre başparmak (pulgar) p, işaret parmağı (indice) i, orta parmak (mayor) m, yüzük parmağı (anular) a, serçe parmağı ( chiguito) ise c harfi belirtilir.

Tirando ve Apoyando: Klasik gitarda iki temel parmak vuruşudur. Serbest vuruş olarak da bilinen tirando tekniğinde başparmak gitarın bas tellerine üsten vurarak diğer tele vurmak için küçük bir daire çizerek hareket eder. Diğer parmaklar ise eklem yerlerinden kırılarak küçük hareketlerle tellere aşağıdan vuruş yapılır.  Daha çok solo bölümlerde kullanılan apoyando tekniğinde ise tele kuvvetli bir şekilde vurulduktan sonra üst tele parmak dayanır. Parmağın eklem yerinden hafifçe bükülerek ya da sert bir şekilde bükülmeden kullanıldığı apoyando tekniğinde ses oldukça kuvvetli bir şekilde çıkarılır.

Arpej: Kırık akor anlamına gelen arpej tekniğinde akor notaları sırayla ve arka arkaya  çalınarak akor oluşturulur. Genel olarak pima, pmia ve pami olmak üzere üç temel arpej tekniği her tonda çalınabilir. Tremolo ve cross-string thrills teknikleri arpej teknikleri arasında yer alır.

Tremolo: Üç parmağın arka arkaya aynı notaya vurması ile ortaya konan tremolo tekniğinde baş parmak üstten alta vurarak bir alt telde kalırken, diğer parmaklar tele alttan üste vurarak avuç içine çeker.

Rasgueado: Daha çok Flamenko gitarlarda kullanılan rasguade el ritmik bir şekilde hızlı olarak hareket eder. Bu tekniğin en önemli özelliği, sadece parmakların iç kısmı değil dış parmak uçlarının da kullanılmasıdır. Ayrıca serçe parmağı da diğer parmaklarla aynı işleve sahiptir.

Palm Muting: Sağ elin ayası ile telleri kapayarak susturma tekniğidir. Sağ el köprüye yakın yerde ya da daha fazla susturulmak istenildiğinde sapla köprü arasında kaydırılarak tellerin üzerine konur.

Cross String Trills: Genellikle arpejlerde kullanılan zor bir tekniktir. Tellere çapraz olarak vurulan teknikte hızlı olunması gerekir.

Klasik Gitarda Sol El Teknikleri

Gitarda sol el tellere basarak notaların uzunluğunu belirler. Ayrıca notalara titreşim vermek amaçlı kullanılır. Sağ elin gösteriminde İspanyolca parmak isimlerinin baş harfleri kullanıldığı gibi sol elin gösteriminde de rakamlar kullanılır. Buna göre 1 rakamı işaret, 2 rakamı orta, 3 rakamı yüzük ve 4 rakamı da serçe parmağını gösterir.

Legato: Pull-off, hammer-on ve slide tekniklerini kapsayan bir tekniktir. Ayrıca sesin yarım ses ya da tam ses sonrasına ulaştıran bend tekniği ile ve melodiyi yek düzelikten kurtarmak amaçlı telin titreştirilmesine dayanan vibrato tekniği de legato içerisinde yer alır. Legato tekniği notaların ardışık bir şekilde çalınmasıdır. Kalından inceye doğru çalınan notalar düz legato, inceden kalında doğru çalınan notalar ise ters legato olarak isimlendirilir.

Hammer on ve Pull Off: Gitarda daha melodik bir tını yakalamak için kullanılan hammer on ve pull off tekniklerinde basılan notadan sonra ya da önce gelen perdeye basınç uygulanarak ses verilir. Hammer on tekniğinde kalından inceye doğru gidiş söz konusuyken pull off tekniğinde ise inceden kalına doğru gidiş söz konusudur.

Slide: Basmak istediği notanın ilerisinden ve gerisinden başlayarak parmağı hiç kaldırmadan kaydırarak götürme tekniğidir. Genel olarak belli olmayan bir notadan başlanarak slide yapıldığı gibi notaya basıldıktan sonra da ileri ya da geri şekilde slide yapılabilir.

Harmonics: Tellerin gerginliğine ve uzunluğuna bağlı çıkan frekans aralığına dayanan bir teknik olduğu için temel fizik bilgisini gerektirir. Doğal ve yapay harmonika olarak ikiye ayrılan bu teknikte titremekte olan telin belli bir noktadaki frekanslarını engellemek amaçlı düğüm koyularak geriye kalan frekanslardaki sesler kullanılır.

Tapping: Her iki elinde kullanıldığı bir tekniktir. Ard arda tekrarlanacak şekilde notalar sağ ve sol el parmakla perdeler basılarak çıkarılır. Çift ve tek el olmak üzere iki tür tekniği bulunur.