Kantitatif Ölçütler Nelerdir?

Yağmur Kaya
Kantitatif Ölçütler Nelerdir?

İşletmeleri sınıflandırırken kullandığımız ölçütlerden birisi de kantitatif ölçütlerdir. Kantitatif ölçütler kalitatif ölçütlerin aksine daha niceliksel özellikleri barındırır. Yani rakamsal olarak ifade edilebilen ölçütlerdir. Bazı araştırmacılar kantitatif ölçütleri teknik ölçütler olarak adlandırmaktadırlar. Kantitatif kriterleri değerlendirirken birkaç tane ölçütle birlikte değerlendirmek daha açıklayıcı ve faydalı olacaktır. Özellikle rakamsal olarak ifade edilemeyen kalitatif ölçütler ile kantitatif ölçütler bazı noktalarda birbirlerini tamamlamaktadır.

Kantitatif ölçütlerin en yaygın kullanılanları; işçi sayısı, üretim miktarı ve sermaye tutarıdır. Bunlara ek olarak; yıllık satışlar, yıllık karlar, varlıklar, yatırım toplamı, öz sermaye, çalışan sayısı, ödenen ücret miktarı, kullanılan enerji miktarı, kullanılan makine ve teçhizat sayısı gibi ölçütler verilebilir.

Ölçütler değerlendirilirken işletmenin üretim çeşidine dikkat edilmelidir. Örneğin hizmet sektöründe çalışan bir işletme için işçi sayısı önemli bir ölçüttür. Mal üretimi yapan bir işletme için ise üretim, makine ve teçhizat miktarı önemlidir. Bunun yanında işletmelerin sınıflandırılmasında kabul edilen en genel ölçütler satış hacmi ve çalışan sayısıdır. Bu ölçütlere göre KOBİ tanımlamaları yapılabilmektedir.  Örneğin İşletmesinde yılda 50 kişiden az çalışan gösteren ve yıllık cirosu 5 milyon TL’yi aşmayan işletmeler küçük işletmeler statüsüne girer. Fakat bu değerler ve ölçütler kanunlara ya da kuruluşlara göre değişebilmektedir. Ülkemizde işletmelerin kalitatif olarak sınıflandırılması konusunda kesin bir tanım yoktur.

İşletme büyüklüğünü belirlemede kullanılan ölçütlerin her işletme için homojen olmaması sıkıntılar doğurmaktadır. Örneğin makine sayısını ele alacak olduğumuzda karşımıza çıkan teknolojik farklılıklar doğru karar alınmasını zorlaştıracaktır. Bunun yerine makine değerlerinin temel alınıp o şekilde değerlendirilmesi daha doğru olacaktır. Önceki örnekte verilen sektör farklılığı da kişi sayısının temel alınarak sınıflandırma yapılmasını zorlaştırır.

Yıllık yapılan satış miktarının değerlendirilmesinde ise satış fiyatının farklı olması ya da sektörlerin farklı olması değerlendirmeyi zorlaştırır. Bunun için “katma değer” kavramı kullanılarak yapılan kıyaslar daha doğru olmaktadır. Katma değer;  işletme sahibinin geliri, işletmede çalışanların geliri ve ödenen vergi tutarının toplamına eşittir. Bu şekilde karşımıza çıkan zorluklar nedeniyle birkaç ölçütü birlikte değerlendirmek daha doğru sonuçlar elde etmemize yardımcı olur.