Hava Kirliliğinin Zararları Nelerdir?

Gülce CANLI Hava Kirliliğinin Zararları Nelerdir?

Dünya sürekli artan bir nüfüsa sahiptir. Nüfus artışı beraberinde birçok sorunu getirir. Bu sorunlardan biri kirliliktir. Kirliliğin çok fazla çeşidi vardır. Canlıların hepsini birden etkileyeni ise hava kirliliğidir. Hava kirliliği, havadaki yabancı maddelerin atmosferde normalin üzerinde olması nedeniyle canlı yaşamını olumsuz yönde etkiler. Atmosfer içerisinde bulunan katı, sıvı ve gaz halindeki maddeler normal miktarlarının üzerine çıktıklarında insan sağlığına tehdit oluşturur. 

Hava kirliliği toz, is, sis, buhar, kül, duman gibi maddelerden oluşur. Hava kirliliğinin birçok nedeni vardır. Sanayi, ısınma, motorlu taşıt kaynaklı olabilir. Sanayi kaynaklı hava kirliliği sanayi kuruluşlarının bacalarına filtre takmamaları, kuruluşların yanlış yere kurulması, enerji üretimi için kullanılan malzemelerin kalitesiz olması (kömür, yüksek kükürtlü yakıt) ve uygun teknolojilerin kullanılmaması sonucu meydana gelir. Isınma kaynaklı hava kirliliğine sobalara konulan kalitesiz kömürler ve yanlış yakma teknikleri sebep olur. Motorlu taşıt kaynaklı hava kirliliğinde ise artan nüfusa bağlı olarak kullanılan araç sayısının da artmasıyla araçlardan çıkan egzoz dumanları etkili rol oynar. 

Hava kirliliği dünyaya ve dünya üzerindeki canlılara birçok zarar verir. Hava kirliliği;

  • Solunum yolu hastalıklarının artmasına,
  • Kanser olma riskinin artmasına,
  • Gözlerin tahriş olmasına (gözde yanma ve kanlanma)
  • Kronik astımın şiddetlenmesine,
  • Kalp hastalıkları riskinin artmasına, 
  • Bronşit ve virüs hassasiyetlerinin artmasına,
  • Zehirlenme durumlarına,
  • Yiyecek kaynaklarının azalmasına,
  • Ormanların zarar görmesine,
  • Güneş ışınlarının yeryüzüne ulaşamamasına,
  • Kan hücrelerinin gelişememesine (kanın oksijen taşıma kapasitesi düşer),
  • Bağışıklık sisteminin çökmesine,
  • Doğum bozukluklarına,
  • Arazi değişimine,
  • Hapşırık, öksürük, burun akıntısı, sinüzit, kronik ses kısıklığına,
  • Baş ağrısına sebep olur.

Bu zararları atmosferdeki maddelerden bazıları tek başına verirken bazıları birlikte zarar verir. Örneğin; fosil yakıtlar ve orman yangınlarının sonucu ortaya çıkan karbondioksit baş dönmesi ve reflekslerin yavaşlamasına, kurşun kan hücrelerinin gelişememesine, kükürt dioksit solunum yolu hastalıklarına, ozon ormanların zarar görmesine neden olur. Sülfat ve enerji santrallerinden ve egzoz borularından yayılan nitratlar birleştiklerinde tek başlarına akciğere verdiği zararlardan daha fazla zarar verirler. 

Günümüzde birçok insan hava kirliliğinin sebep olduğu hastalıklar yüzünden ya hayatlarını kaybeder ya da uzun süren rahatsızlıklar çeker. Bunun yanında hava kirliliği hayvan ve bitki türlerinin de ölümüne yol açar. Doğal habibatın bozulmasına neden olur. Asit yağmurları artış gösterir ve bu yağışlar sonucu verimli topraklar ve bitkiler zarar görür. Psikolojik açıdan da insan ve hayvanlara zarar verir. Havanın kirli görüntüsü ve canlı üzerinde bıraktığı hasarlar yüzünden canlılar daha agresif olur.