Fazla Mesai Hesaplama Yöntemleri

Emine Göksu
Fazla Mesai Hesaplama Yöntemleri

Türkiye'de uygulanan İş Kanunu'na göre haftalık çalışma süresi 45 saattir. İşverenin kararına göre haftalık çalışma süresi 45 saatten az olabilir. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai ya da fazla çalışma olarak tanımlanır. Haftalık toplam çalışma süresi 45 saatten az olan iş yerlerinde de fazla mesai hesaplaması 45 saatin aşılmasıyla başlar. 

Haftalık toplam çalışma süresi 45 saat olan iş yerleri baz alınarak bakıldığında, 45 saati aşan her çalışma saati için saat ücretinin 1,5 katı ödeme yapılır. Örneklendirmek gerekirse;

  • Kişinin saatlik ücreti 10 lira ise haftalık toplam çalışma saati boyunca elde edeceği toplam kazanç 450 lira olur.
  • Bu kişinin saat başı ücretine göre fazla mesai ücreti 15 lira olacaktır. 45 saatin üzerinde çalıştığı her bir saat için 15 lira ek ödeme alınır.
  • Kişinin 45 saatlik normal çalışma süresi üzerine 5 saat fazla mesai yaptığı varsayalırsa; böyle bir durumda toplam fazla mesai ücreti 75 lira olacaktır.
  • Bu durumda haftalık elde ettiği toplam kazanç 525 lira olacaktır.

Fazla çalışma bu şekilde hesaplanırken, fazla süreli çalışmanın hesaplanması daha farklıdır. Fazla süreli çalışma haftalık çalışma süresiyle ilgili bir durumdur. Bu iki kavram sıklıkla birbiriyle karıştırılır. Örnek üzerinden anlatmak gerekirse;

  • Kişinin haftalık toplam çalışma süresinin 40 saat olduğu ve saat başı ücretinin 10 lira olduğu varsayalır. Bu durumda kişinin haftalık kazancı 400 liradır.
  • 40 saat ile 45 saat arasındaki 5 saatlik fark, İş Kanunu tarafından fazla süreli çalışma olarak tanımlanır ve bu süre için saat başı ücretin 1,25 katı ödeme yapılır.
  • Böylece kişi haftada 5 saat fazla çalıştığında, önceki örnekten farklı olarak 62,5 lira kazanç elde edecektir. Kişi haftalık 45 saat çalışmasının karşılığında 462,5 lira ödeme alır.
  • Haftalık toplam çalışma saati 40 saat olan kişi, 45 saat çalıştıktan sonra da çalışmaya devam ederse ücretlendirme yukarıdaki örnekteki gibi hesaplar.
  • Bu kişi 45 saat çalıştıktan sonra 3 saat daha çalışırsa, saatlik ücreti 15 liradan toplam 45 lira daha kazanır.

Fazla mesai ve fazla süreli çalışma hesaplamaları bu şekilde yapılır. Bahsi geçen 1'e 1,5 ve 1'e 1,25 oranları kanun tarafından koruma altındadır. Aynı oran dahilinde, çalışanlar fazla mesailerini para yerine tatil olarak da alabilirler. 1 saatlik fazla mesai karşılığında kişi 1,5 saat tatil hakkı kazanabilir. Ayrıca hangi şartla olursa olsun, kişiler günde 11 saatten daha fazla çalıştırılamaz.