Eski Bina Nasıl Güçlendirilir?

Burak Sözer
Eski Bina Nasıl Güçlendirilir?

Eski binaların güçlenmesi, bu binaların depreme dayanıklılığı ve uzun ömürlülüğü açısından oldukça önemlidir. Yapının onarılmasının ardından güçlendirme işlemlerine geçilmektedir. Eski binalar genelde betonarme ve yığma yapılar olduğu için güçlendirme teknikleri bu binalara göre hazırlanamktadır. 

Binanın güçlendirilmesine karar verilmeden önce bazı raporların hazırlanması gerekmektedir. Bu raporlar, yapı mahalliliği ve geoteknik bilgiler ile ilgilidir. Yapı mahalliği ve geoteknik raporların içerisinde binanın zemin cinsi, zemin grubu ve sınıfı ile birlikte zemin emniyet durumu bilgileri yer almaktadır. Bu raporun içerisinde eski binanın zeminindeki sıvılaşmanın ve göçmenin olup olmadığı bilgisi de bulunur. 

Eski bir binanın güçlendirilmesi işlemlerine geçilmeden önce binanın onarımı yapılmaktadır. Bina onarımına taşıyıcılardan başlanmaktadır. Taşıyıcı sistem onarılırken, taşıyıcı sistem çözümlemesi yapılmamaktadır. Bu onarımda sadece hasarlı sistemin eski haline dönüştürülmesi amaçlanır. Eski binaların taşıyıcı kolonlarında genelde donatı paslanması ve beton kesiti azalması gibi sorunlar görülür. Bu hasarlara büyümeden müdahale edilmesi gerekmektedir. Bu durum binanın onarımı ve güçlendirilmesi için oldukça önemlidir. Bina kolonlarının onarılmasında genelde kum ile yapılan ve klor içermeyen bir karışım hazırlanmaktadır. Bu karışım fırça ile taşıyıcıya uygulanmaktadır. 

Binaların güçlendirilmesinde geçilirken, yapının taşıyıcı sistem durumu, hasar seviyesi ve deprem zararı incelenmelidir. Taşıyıcı sistemin güçlü bir hale getirilmesi için taşıyıcı sisteme ek perde takviyesi yapılmalıdır. Bununla birlikte kolon mantolaması ve kirişlerle birlikte temelin güçlendirilmesi gerekmektedir. Mantolama yapılırken çelik ve betonarme mantolama kullanılabilmektedir. Mantolama yapılırken kolonlardan birisine komşu bir plan oluşturulamıdır. Ayrıca plandaki simetriye dikkat edilmelidir. Mantolma işlemlerinin ardından zemin kuvvetlendirilmesi işlemine geçilebilmektedir. 

Güçlendirme işlemlerinin zemin kısmına gelindiğinde mevcut olan beton ile yeni beton arasına bütünlemeyi sağlamak için özel bir kimyasal madde kullanılmaktadır. Bunun dışında mevcut eklenti ile yeni güçlendirme yapısının arasına kaynak veya kanca gibi malzemeler de kullanılabilir. 

Eski binaların güçlendirilmesinde kat sayısı da oldukça önemlidir. Dört kattan fazla kata sahip olan binaların taşıyıcı kolonları farklı hesaplamalarla güçlendirilmektedir. Genel olarak yığma ve betonarme binaların az katlı yapılması gerekmektedir. Binaların kat sayısı arttıkça, taşıyıcılara binen yük artmaktadır. Bu durum da binaların ömrünü azaltmaktadır.