Elektrik Nasıl Üretilir?

Halil Alkan
Elektrik Nasıl Üretilir?

Elektrik enerjisi, diğer enerji çeşitlerinin elektrik enerjisine dönüştürülmesiyle elde edilir ve kullanılır. Elektrik enerjisi üretebilmenin çeşitli yolları vardır. Bunlar; termik santraller, hidroelektrik santraller, yenilenebilir enerji santralleri ve nükleer enerji santralleridir. Tüm santraller farklı fiziksel yasaları kullanarak elektrik enerjisini üretirler. 

  1. Termik Santraller: Termik santrallerde elektrik enerjisi üretiminde ısı enerjisi önce mekanik enerjiye daha sonra da elektriksel enerjiye dönüştürülür. Sırasıyla gerçekleşen işlemleri anlatmak gerekirse, bir kazanda yakıt yakılarak havanın ya da gazın genleşmesiyle bir boru vasıtasıyla gazın hareketi sağlanır. Daha sonra bu hava ya da gaz bir generatör türbinini döndürerek elektrik enerjisinin üretilmesi sağlanır. Türbini döndüren gaz ya da hava daha sonra çeşitli işlemlerden geçerek tekrar kullanılabilir. Hava kullanılan bazı santrallerde ise bu hava dışarıya verilir. Tüm santrallerde olduğu gibi termik santrallerde de soğutma işlemleri çok önemlidir. Bunun için bir su kaynağı kenarına yapılması gerekmektedir.
  2. Hidroelektrik Santraller: Hidroelektrik santrallerde elektrik enerjisi üretiminde ise suyun sahip olduğu potansiyel enerji önce mekanik enerjiye daha sonra da elektrik enerjisine çevrilir. Bir su santralınde barajda biriken sular planlı bir şekilde bulunduğu yükseklikten serbest bırakılarak generatörlere bağlı türbinlerin dönmesi sağlanarak elektrik enerjisi elde edilir. Hidroelektrik santrallerinin bazılarında alt bölgede hazne de yer almaktadır. Üretilen elektrik enerjisi eğer kullanılmayacaksa haznedeki su tekrar eski potansiyeline pompalanarak enerjinin boşa gitmesi engellenir. Bu tür santrallere hazneli pompalı hidroelektrik santrali denir.
  3. Nükleer Santraller: Nükleer santrallerde zenginleştirilmiş uranyumun çekirdeğindeki enerjinin ortaya çıkarılmasıyla elektrik enerjisi ortaya çıkarılır. Fakat radyoaktif bir element olan uranyumun çevreye verdiği zarardan dolayı çok tartışılır. Tüm bu tartışmalara rağmen elde edilen enerji miktarı çok yüksek olduğu için çok fazla tercih edilmektedir. Nükleer enerji santrallerinde de soğutma sistemleri için bir su kaynağına ihtiyaç duyulmaktadır.
  4. Yenilenebilir Enerji Santralleri: Yenilenebilir enerji santrallerinde ise diğer santrallerden farklı olarak doğaya zarar vermeyen ve sürekli kullanabileceğimiz güneş, rüzgar gibi kaynaklar kullanılarak elektrik enerjisi üretilir. Çok farklı örnekleri de vardır. ​
  • Güneş Enerjisi: Güneşten gelen ışınların fotovoltaik sistemlerden geçirilerek güneş ışınlarının sahip olduğu enerji elektrik enerjisine dönüştürülür.
  • Rüzgar Enerjisi: Rüzgarın sahip olduğu kinetik enerji yardımıyla rüzgar türbinlerinin dönmesiyle elektrik enerjisi üretilir.